ว่าวไทย...ไม่ใช่แค่กระดาษ

          "ว่าว" เป็นกีฬาที่คนไทยรู้จักคุ้นเคยและนิยมเล่นกันอย่างแพร่หลาย มีประวัติความเป็นมาคู่ประเทศไทยตั้งแต่ครั้งโบราณกาล ทั่วทุกภูมิภาคนิยมเล่นกันมากระหว่างเดือน มีนาคม-เมษายน ซึ่งเป็นช่วงฤดูร้อนที่มีลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ ที่เรียกกันว่า "ลมตะเภา" หรือ "ลมว่าว" พัดผ่านนั่นเอง

          "ว่าว" สามารถทำขึ้นเองได้ง่ายๆ จากไม้ไผ่และกระดาษสา นิยมเล่นในทุกเพศทุกวัย วิธีเล่นก็ง่ายเพียงให้ว่าวขึ้นไปปัดป่ายอยู่บนท้องฟ้าเป็นพอ ส่วนการเล่นว่าเพื่อแข่งขัน นิยมใช้ว่าวจุฬาและว่าวปักเป้า คู่ปรับตลอดกาลของการต่อสู้กลางเวหาของไทย เป็นว่าวที่มีชื่อเสียงที่สุดของชาติไทย อาจเรียกได้ว่าเป็นว่าวประจำชาติเลยทีเดียว มีลักษณะโดดเด่นกว่าชาติอื่นๆ อย่างเห็นได้ชัด ทั้งรูปร่างและการเคลื่อนไหวในอากาศ ว่าวจุฬามีขนาดโตกว่าปักเป้ามากบางตัวยาวถึง 2 เมตร มีลักษณะคล้ายดาวห้าแฉกไม่มีหางผูกคอซุงที่อกจึงทำให้ส่ายไปมาได้มีอาวุธคือ "จำปา" เป็นไม้เหลาโค้งประกบติดสายป่าน ต่อจากซุงลงมา สำหรับเกี่ยวว่าวปักเป้า ส่วนว่าวปักเป้ามีลักษณะเป็นรูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูนผูกคอที่ซุงอก และมีหางยาวไว้ถ่วงน้ำหนัก ที่มุมด้านล่างของตัวว่าวมีอาวุธคือ "เหนียง" เป็นห่วงป่านติดใต้คอซุงลงมา เอาไว้คล้องตัวว่าวจุฬา สำหรับการทำว่าวจุฬาและปักเป้านั้นต้องอาศัยฝีมือที่ประณีต มักนิยมใช้ไม้ไผ่สีสุกเท่านั้น ในการทำโครงว่าวการคัดเลือกไม้ การดัดและเหลาไม้ การผูกว่าว แต่ละสำนักจะมีเคล็ดลับแตกต่างกันไป

          การเล่นว่าวเพื่อการแข่งขัน มีการพัฒนาการต่อสู้ ดัดแปลงการชักด้ายอาบด้วยของมีคมทำจากเศาแก้วที่เรีบกว่า "ป่านคม" สำหรับคว้าต่อสู้กัน ใครพลาดท่าก็จะถูกตัดสายป่านขาดลอย ตลอดการแข่งขันจะมีวงปี่พาทย์บรรเลง ให้เข้ากับท่วงทำนองการต่อสู้ของว่าวเป็นที่ครื้นเครง กลยุทธ์ต่างๆ ที่จะเอาชนะคู่ต่อสู้กลางเวหา ตั้งแต่การขึ้นว่าว การยัก การส่าย การคว้า การโฉบ รอก และการบังคับให้เคลื่อนไหวได้อย่างสง่างามด้วยสายป่านเพียงสายเดียว ซึ่งต่างกับว่าวของชาติอื่นๆ ที่มีความสวยงามด้วยสีสรร  แต่ส่วนมากมักลอยลมอยู่เฉยๆ จึงอาจกล่าวได้ว่าชาติไทย เป็นชาติเดียวที่มีกีฬาเอาชนะกันกลางเวหา

          ว่าวไทยมีการเล่นในทุกๆ ภาค จะแตกต่างกันบ้างในลักษณะของว่าว
                     ภาคกลาง มีรูปแบบจำนวนมาก ทั้งแบบดั้งเดิม คือว่าวจุฬา ว่าวปักเป้า ว่าวดุ๊ยดุ่ย ว่าวหาง ฯลฯ และที่ได้แบบอย่างมาจากต่างประเทศ เช่น ว่าวงู ว่าวปลา  เป็นต้น
                     ภาคเหนือ จะทำขึ้นอย่างง่ายๆ รูปร่างคล้ายว่าวปักเป้า แต่ไม่มีหางหรือพู่ และมีชนิดเดียวที่นิยมเล่น เริ่มเล่นในช่วงต้นฤดูหนาว
                     ภาคตะวันออก จะเป็นว่าวรูปแบบดั้งเดิมและเหมือนกับภาคอื่นๆ เช่น ว่าวหาง ว่าวอีลุ้ม
                     ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จะนิยมเล่นว่าวพื้นเมืองกันเป็นส่วนมากคือ ว่าวหางหรือว่าวดุ๊ยดุ่ย บางแห่งเรียกว่าสะนู (ธนู) ว่าวประทุน เป็นต้น
                     ภาคใต้ นิยมเล่นกันมากในเขตจังหวัดสงขลา เช่น ว่าวนก ว่าวปลาวาฬ ว่าวนกยูง ว่าวใบยาง เป็นต้น และนิยมติดแอกหรือที่เรียกว่า สะนู หรือธนู ไว้ที่ส่วนหัวของว่าวด้วย จังหวัดที่อยู่ใต้สงขลาลงไป นิยมเล่นแต่ว่าววงเดือนเท่านั้น

กีฬาเล่นว่าวนอกจากผู้เล่นจะสนุกสนาน ผู้ชมก็ยังได้รับความเพลิดเพลินและตื่นตาตื่นใจ
เพราะนี่คือ อีกแห่งหนึ่งความภูมิใจแห่งภูมิปัญญาของคนไทย ที่เราคนไทยควรช่วยกันรักษาไว้สืบไป